Instytut Pamięci Narodowej - Warszawa

https://warszawa.ipn.gov.pl/waw/aktualnosci/191497,Uroczyste-odsloniecie-muralu-upamietniajacego-akcje-Kutschera-Piastow-27-wrzesni.html
26.02.2026, 21:53

Uroczyste odsłonięcie muralu upamiętniającego akcję Kutschera – Piastów, 27 września 2023

27.09.2023

W środę 27 września 2023 roku w Piastowie odbyła się uroczystość odsłonięcia muralu upamiętniającego akcję Kutschera – akcję likwidacyjną przeprowadzoną 1 lutego 1944 r. przez oddział „Pegaz” Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej.

W wyniku brawurowej akcji w Alejach Ujazdowskich w Warszawie zginął z rąk Polskiego Państwa Podziemnego SS-Brigadeführer  Frantz Kutschera – okrutny Dowódca SS i Policji na dystrykt warszawski, zwany przez mieszkańców okupowanej stolicy „Katem Warszawy”. Szacuje się, że podczas „rządów” Kutschery ginęło średnio około trzystu osób tygodniowo.

Mural zaprojektował miejscowy artysta: Jarosław Babikowski. Mural powstał dzięki Mazowieckiej Wspólnocie Samorządowej oraz gminie Piastów i został zrealizowany w ramach konkursu „Mural, ale historia Wojska Polskiego” ogłoszonego przez Ministra Obrony Narodowej.

Wybór miejsca na mural był nieprzypadkowy. Zdobi ścianę przedwojennej kamienicy, w której mieszkał z rodziną Zbigniew Gęsicki „Juno” jeden z uczestników akcji „Kutschera” – był jednym z żołnierzy ubezpieczających akcję. Po udanej akcji „Juno” wraz z kierowcą Kazimierzem Sottem „Sokołem” odwieźli najciężej rannych do szpitala na warszawskiej Pradze. W drodze powrotnej zostali zaskoczeni przez Niemców na moście Kierbedzia. Rozpoczęła się wymiana ognia. Wobec przewagi wroga próbowali się ratować skacząc do Wisły, gdzie niestety dosięgły ich niemieckie pociski. W sumie w wyniku akcji Kutschera śmierć poniosło czterech żołnierzy AK. Oprócz „Juna” i „Sokoła” także śmiertelnie ranni Bronisław Pietraszewicz „Lot” (dow. akcji) i Marian Senger „Cichy”.

W ramach uroczystości Andrzej Kryński, historyk z Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Warszawie wygłosił wykład poświęcony Kierownictwu Dywersji Armii Krajowej dla ponad pięćdziesięciu uczniów Liceum Ogólnokształcącego z Oddziałami Dwujęzycznymi im. A. Mickiewicza w Piastowie.

Wystąpienia wysłuchali także goście honorowi uroczystości. Słuchacze poznali historię formacji sabotażowo­-dywersyjnych, tworzonych w ramach ZWZ-AK, a w szczególności powołanego na początku 1943 r. Kedywu AK. Wśród różnorodnych przykładów walki bieżącej zostały szerzej zaprezentowane dwie akcje – Kutschera i „Góral”. Wykład połączony był z prezentacją multimedialną i wzbogacony projekcją krótkiego filmu animowanego, ukazującego treść komiksu „Zamach na Kutscherę 1 lutego 1944”,  opracowanego przez Oddział IPN w Warszawie.