-
Bohaterki wśród bohaterów – Wystawa plenerowa w 80. rocznicę powstania warszawskiego – Warszawa, 26 lipca 2024. Fot. Andrzej Kryński (IPN) -
Bohaterki wśród bohaterów – Wystawa plenerowa w 80. rocznicę powstania warszawskiego – Warszawa, 26 lipca 2024. Fot. Andrzej Kryński (IPN) -
Bohaterki wśród bohaterów – Wystawa plenerowa w 80. rocznicę powstania warszawskiego – Warszawa, 26 lipca 2024. Fot. Andrzej Kryński (IPN) -
Bohaterki wśród bohaterów – Wystawa plenerowa w 80. rocznicę powstania warszawskiego – Warszawa, 26 lipca 2024. Fot. Andrzej Kryński (IPN) -
Bohaterki wśród bohaterów – Wystawa plenerowa w 80. rocznicę powstania warszawskiego – Warszawa, 26 lipca 2024. Fot. Andrzej Kryński (IPN) -
Bohaterki wśród bohaterów – Wystawa plenerowa w 80. rocznicę powstania warszawskiego – Warszawa, 26 lipca 2024. Fot. Andrzej Kryński (IPN) -
Bohaterki wśród bohaterów – Wystawa plenerowa w 80. rocznicę powstania warszawskiego – Warszawa, 26 lipca 2024. Fot. Andrzej Kryński (IPN) -
Bohaterki wśród bohaterów – Wystawa plenerowa w 80. rocznicę powstania warszawskiego – Warszawa, 26 lipca 2024. Fot. Andrzej Kryński (IPN) -
Bohaterki wśród bohaterów – Wystawa plenerowa w 80. rocznicę powstania warszawskiego – Warszawa, 26 lipca 2024. Fot. Andrzej Kryński (IPN) -
Bohaterki wśród bohaterów – Wystawa plenerowa w 80. rocznicę powstania warszawskiego – Warszawa, 26 lipca 2024. Fot. Andrzej Kryński (IPN) -
Bohaterki wśród bohaterów – Wystawa plenerowa w 80. rocznicę powstania warszawskiego – Warszawa, 26 lipca 2024. Fot. Andrzej Kryński (IPN) -
Bohaterki wśród bohaterów – Wystawa plenerowa w 80. rocznicę powstania warszawskiego – Warszawa, 26 lipca 2024. Fot. Andrzej Kryński (IPN) -
26 lipca 2024 roku, Skwer Hoovera w Warszawie stał się miejscem wyjątkowego wydarzenia. Uroczyście otworzyliśmy wystawę „Bohaterki wśród bohaterów” prezentującą niezwykłe historie kobiet, które walczyły o wolność podczas powstania warszawskiego. Dzięki unikalnym fotografiom i relacjom oddajemy hołd ich odwadze oraz przypominamy o ich niezastąpionym wkładzie w historię Polski.
Wernisaż otworzył dr Tomasz Łabuszewski, dyrektor warszawskiego oddziału IPN, który powitał licznie zgromadzonych gości i podkreślił znaczenie upamiętnienia bohaterskich kobiet. Następnie doradca prezesa IPN, Jan Józef Kasprzyk, wygłosił poruszające przemówienie:
W imieniu prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr. Karola Nawrockiego, dziękuję wszystkim twórcom tej wystawy. Cieszę się, że dziś tak licznie jesteśmy na jej wernisażu, ale przede wszystkim cieszę się, że przez najbliższe tygodnie będzie ona obecna w pejzażu Warszawy, która po raz kolejny przeżywać będzie rocznicę swoich wielkich dni. Dni chwały, dni triumfu dobra nad złem, bo ci, którzy walczyli 80 lat temu, stanęli właśnie po stronie dobra, przeciwko złu. I choć w sensie militarnym i politycznym przegrali, to byli zwycięzcami i są zwycięzcami w sensie moralnym – podkreślił Kasprzyk.
Niezwykle wzruszającym momentem były wystąpienia przedstawicieli rodzin bohaterek zaprezentowanych na wystawie. Aleksandra Viets, córka Marii Przytuły oraz Andrzej Rejman, syn Julii Doktorowicz-Hrebnickiej, dzielili się swoją wiedzą, wspomnieniami i uczuciami związanymi z bohaterskimi kobietami. Ich osobiste refleksje poruszyły wszystkich obecnych, ukazując ludzki wymiar tych historycznych wydarzeń.
Zwieńczeniem wernisażu był koncert uliczny pieśni powstańczych w wykonaniu kapeli „Ferajna z Hoovera”. Muzyka połączyła pokolenia w pamięci o bohaterkach powstania warszawskiego.
W otwarciu wystawy uczestniczył także dyrektor białostockiego oddziału IPN dr Marek Jedynak i dyrektor Archiwum IPN Marzena Kruk.
Serdecznie zapraszamy do wspólnego uczczenia pamięci naszych bohaterskich kobiet! Wystawę przygotowaną przez Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Warszawie można oglądać do 8 września 2024 roku.
***
Masowy udział Polek w konspiracji niepodległościowej w czasie II wojny światowej nie był kwestią przypadku, ale konsekwencją ich aktywności na rzecz niepodległego państwa polskiego w latach wcześniejszych. W szeregach Ochotniczej Legii Kobiet walczyły one zarówno z wojskami zaborców w 1918 r., jak i z bolszewikami w 1920 r. W okresie międzywojennym kilkaset tysięcy kobiet przeszło szkolenie sanitarne i wojskowe organizowane najpierw przez Organizację Przysposobienia Kobiet ds. Obrony Kraju, a od 1939 r. przez Przysposobienie Wojskowe Kobiet. Do tej ostatniej organizacji należało przed II wojną światową ponad 47 tys. członkiń. One też w pierwszej kolejności włączyły się w prace konspiracyjne organizowane już jesienią 1939 r. przez Służbę Zwycięstwu Polski i wiele innych organizacji niepodległościowych.
W miarę rozwoju struktur wojskowych Polskiego Państwa Podziemnego rola kobiet systematycznie rosła. Nie były one już jedynie grupą pomocniczą, ale w ramach Wojskowej Służby Kobiet czy też Pomocy Żołnierzowi pełnoprawnymi żołnierzami konspiracyjnej armii. Kobiety można było znaleźć we wszystkich rodzajach służb; w komórkach kancelaryjnych, finansowych, łączności kurierskiej i radiowej, w komórkach szyfrów, w redakcjach konspiracyjnych pism, w kolportażu, wywiadzie i kontrwywiadzie, w służbach sanitarnych, kwatermistrzowskich, a także na pierwszej linii walki – w patrolach bojowych, minerskich i oddziałach partyzanckich.
Trudno się zatem dziwić, iż 1 sierpnia 1944 r. do powstania warszawskiego przystąpiło około 7 tys. kobiet-żołnierzy Armii Krajowej, w całym powstaniu wzięło zaś udział ponad 12 tys. – co stanowiło około 20 proc. ogółu walczących. Za swój heroizm i poświęcenie zapłaciły one w czasie 63 dni walk straszliwą cenę. Zginęło lub zostało zamordowanych przez Niemców 700–800 sanitariuszek. Poległo ponad 300 łączniczek – w tym tych szczególnie bohaterskich, wyznaczających trasy przejść przez kanały. Na barykadach ginęły żołnierki z Kobiecych Patroli Minerskich i oddziału Kedywu Komendy Głównej AK Dywersja i Sabotaż Kobiet („Dysk”).
Kobiety, które mogą Państwo zobaczyć na niniejszej wystawie, to tylko niektóre spośród wielu bohaterek powstania...