Instytut Pamięci Narodowej w Warszawie

30 lipca 2024 roku w Piasecznie odbyła się uroczystość upamiętniająca 80. rocznicę powstania warszawskiego. Wydarzenie zorganizowane przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie, Gminę Piaseczno oraz Centrum Kultury w Piasecznie przyciągnęło licznych gości, w tym przedstawicieli lokalnych władz oraz mieszkańców.

Uroczystość rozpoczęła się od powitań przybyłych gości, w tym starosty piaseczyńskiego Ewy Lubianiec, burmistrza Miasta i Gminy Piaseczno Daniela Putkiewicza, dyrektora Oddziału IPN w Warszawie dr. Tomasza Łabuszewskiego, dyrektor Centrum Kultury w Piasecznie Magdaleny Gawrych oraz zastępców burmistrza, Hanny Kułakowskiej-Michalak i Roberta Widza. Udział w uroczystości wziął także ksiądz prałat Andrzej Krynicki oraz przedstawiciele lokalnych środowisk i mieszkańcy Piaseczna.

Burmistrz Daniel Putkiewicz podkreślił znaczenie lokalnych działań w kontekście wsparcia powstania warszawskiego, a dr Tomasz Łabuszewski zaznaczył, że powstanie, choć często postrzegane jako klęska, było manifestacją niezłomnego ducha narodu polskiego oraz próbą odzyskania wolności i godności w najtrudniejszych okolicznościach.

Po przemówieniach miało miejsce złożenie kwiatów pod tablicami upamiętniającymi działalność sztabu V Rejonu „Gątyń” VII Obwodu „Obroża” Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej oraz żołnierzy Samodzielnego Batalionu Narodowych Sił Zbrojnych im. brygadiera Czesława Mączyńskiego.

Kolejnym punktem programu było przemówienie Andrzeja Kryńskiego, autora wystawy „Na odsiecz powstańczej Warszawie”, który wprowadził zebranych w tematykę ekspozycji. W swoim wystąpieniu podkreślił:

„Historia powstania warszawskiego to także historia dramatycznych prób przyjścia z pomocą walczącej stolicy – prób podejmowanych przez terenowe struktury Armii Krajowej. W pierwszej kolejności działania wspierające podejmowały siły siedmiu podwarszawskich rejonów Obwodu VII „Obroża”.”

Dodał również:

„Gdy w Warszawie rozpoczynały się walki powstańcze – także tutaj przystąpiono do działań zbrojnych. Wyzwania, jakie stały przed kierownictwem miejscowej konspiracji, zmieniały się wraz z biegiem czasu i zmieniającymi się okolicznościami.”

Ekspozycja „Na odsiecz powstańczej Warszawie” przedstawia działania podwarszawskich struktur Armii Krajowej, koncentrując się na ich reakcji na trwające walki w stolicy oraz próbach wsparcia powstańców, szczególnie w kontekście Rejonu V „Gątyń” i historii odsieczy z Lasów Chojnowskich.

Po zakończeniu części oficjalnej uczestnicy mieli okazję zwiedzić wystawę i wysłuchać dalszych opowieści związanych z dramatycznymi wydarzeniami tamtych dni. Całe spotkanie poprowadził Sławomir Stępień z warszawskiego oddziału IPN. Uroczystość zakończyła się wyrazami wdzięczności i hołdu dla tych, którzy walczyli o wolność stolicy w najtrudniejszych chwilach polskiej historii.

Wydarzenie w Piasecznie stanowiło ważny moment w upamiętnieniu heroizmu i poświęcenia powstańców warszawskich oraz lokalnych struktur Armii Krajowej, przypominając o ich niezłomnym duchu w walce o wolność.

***

Ekspozycja przygotowana przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie jest wyjątkowym przedsięwzięciem upamiętniającym 80. rocznicę powstania warszawskiego.

WYSTAWA UKAZUJE DZIAŁANIA pozawarszawskich struktur Armii Krajowej podejmowane w związku z trwającym w stolicy powstaniem. Przedstawiona historia koncentruje się w szczególności na reakcji terenowych formacji konspiracyjnych na rozkaz Komendanta Głównego AK gen. Tadeusza Komorowskiego „Bora” z 14 sierpnia 1944 r., w którym wezwał do zorganizowania odsieczy dla walczącej stolicy. Ekspozycja pozwala tym samym uzupełnić powszechną wiedzę o warszawskiej insurekcji 1944 r. o szerszy kontekst historyczny – podejmowane próby marszu na pomoc powstańczej Warszawie.

NA 21 PANELACH wystawienniczych zostały zaprezentowane działania poszczególnych rejonów podwarszawskiego VII Obwodu AK „Obroża”, jak również żołnierzy ze Zgrupowania Stołpeckiego z Nowogródczyzny, lwowskiego Zgrupowania „San”, Korpusu Kieleckiego oraz wielu innych formacji zbrojnych Armii Krajowej, którzy wbrew przeciwnościom podjęli próbę przedarcia się do stolicy.

WIELU ŻOŁNIERZY idących na pomoc powstańcom warszawskim poniosło śmierć w toczonych na trasie przemarszu walkach z Niemcami. W starciach w mieście zginęły setki partyzantów. Największą grupę stanowili jednak ci, których rozbroili i zatrzymali Sowieci. Szeregowych żołnierzy zmuszano wówczas do wstąpienia w szeregi tzw. ludowego Wojska Polskiego, a oficerów więziono i zsyłano do sowieckich łagrów.

WŚRÓD WĄTKÓW poruszonych na ekspozycji znalazły się również działania Rejonu V „Gątyń” (Piaseczno) podejmowane w związku z trwającymi walkami w stolicy. Zwarte tereny leśne znajdujące się na tym terenie stały się wówczas schronieniem dla żołnierzy napływających z ogarniętej powstaniem Warszawy. Wystawa ukazuje m.in. historię odsieczy dla stolicy, która wyruszała z Lasów Chojnowskich pod dowództwem ppłk. Mieczysława Sokołowskiego „Grzymały”.