Zapraszamy na wyjątkową ekspozycję „Powstańcy Warszawscy – Plac Krasińskich”, która jest prezentowana od 26 lipca do 2 października 2024 roku z okazji 80. rocznicy Powstania Warszawskiego. To niezwykłe wydarzenie pozwoli na głębsze zrozumienie historii i znaczenia Powstania Warszawskiego oraz roli, jaką odegrał Plac Krasińskich.
Historia Instytutu Pamięci Narodowej jest ściśle związana z gmachem Sądu Najwyższego przy
pl. Krasińskich. Tu znajdowała się początkowo siedziba pierwszego Prezesa IPN prof. Leona Kieresa. Obecnie w tym budynku mieści się m.in. Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu i Oddziałowe Archiwum IPN w Warszawie. Miejsce to ma swoją długą historię.
Budynek Sądu Najwyższego w swoich założeniach architektonicznych nawiązuje do wyglądu placu Krasińskich przed drugą wojną światową. Charakterystyczny przejazd pod budynkiem jest świadomym nawiązaniem do przejazdu, który został wybity w 1938 r. w oficynie pałacu Krasińskich. W ten sposób powstało połączenie ulic Miodowej i Bonifraterskiej. Była to część arterii komunikacyjnej pomiędzy Starym Miastem a Żoliborzem, tędy jeździły tramwaje. Przed drugą wojną światową w oficynie pałacu Krasińskich, wybudowanej w latach 70. lub 80. XVII w. i przebudowanej w stylu klasycystycznym
w latach 1819–1820, znajdował się Sąd Okręgowy. Sąd Najwyższy w tym czasie miał siedzibę
w sąsiednim budynku pałacu Krasińskich.
Podczas okupacji niemieckiej od listopada 1940 r. do października 1941 r. przejazd pod budynkiem oficyny pałacu Krasińskich był bramą wjazdową do warszawskiego getta. Wówczas trasa tramwajowa przecinała dzielnicę zamkniętą. W 1941 r wyłączono ulicę Bonifraterską z terenu getta i tramwaje kursowały już tylko po stronie „aryjskiej”.
Na początku powstania warszawskiego w tym miejscu 2 sierpnia 1944 r. żołnierze z III plutonu
3 kompanii „Wkra” z batalionu „Łukasiński” pod dowództwem ppor. Ryszarda Ziółkowskiego „Żelskiego” wznieśli barykadę, która broniła dostępu do Starego Miasta. Barykada ta została uwieczniona na fotografii wykonanej przez nastoletniego członka Szarych Szeregów Zbigniewa Grochowskiego (oryginał zdjęcia znajduje się obecnie w Muzeum Powstania Warszawskiego).
Barykada ta była obsadzona przez żołnierzy zgrupowania „Kuba-Sosna”. Wchodziło ono w skład dowodzonej przez płk. Karola Ziemskiego „Wachnowskiego” Grupy AK „Północ”, która broniła Starego Miasta przed Niemcami. Zgrupowaniem „Kuba-Sosna” dowodzili kolejno mjr Olgierd Ostkiewicz-Rudnicki „Sienkiewicz”, ppłk Stanisław Juszczakiewicz „Kuba” i mjr Gustaw Bilewicz „Sosna”. Obrona barykady trwała do końca sierpnia 1944 r.
Zapraszamy do zapoznania się z wystawą „Powstańcy Warszawscy – plac Krasińskich”, która upamiętnia walki powstańcze w tej okolicy. Na ekspozycji zostały przedstawione repliki strojów, umundurowania i uzbrojenia używanego przez powstańców m.in.: hełm polski wz. 31, niemiecką panterkę, pistolet maszynowy Sten, karabin Mauser wz. 1898, polskie i niemieckie granaty i wiele, wiele innych.
Ekspozycja znajduje się w części budynku Sądu Najwyższego zajmowanej przez Oddział Warszawski IPN. Można ją obejrzeć z zewnątrz budynku, bez konieczności wchodzenia do środka.
Wystawa została przygotowana przez pracowników Oddziałowego Archiwum IPN Jarosława Kuczyńskiego i Michała Oziębłowskiego oraz członków Stowarzyszenia Tradycji Armii Krajowej.
Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia tej wyjątkowej ekspozycji, aby lepiej poznać naszą wspólną historię i uczcić pamięć bohaterów Powstania Warszawskiego. Do zobaczenia na Placu Krasińskich!