We wtorek 4 września 2024 r. w Szkole Podstawowej nr 2 z Oddziałami Integracyjnymi w Markach odbyła się uroczystość poświęcona pamięci mjr. Henryka Okińczyca ps. „Bil”, komendanta II Rejonu „Celków” VII Obwodu „Obroża” AK oraz żołnierzy, którzy z narażeniem życia nieśli pomoc walczącej Warszawie. Wydarzenie zgromadziło liczne grono uczestników, w tym przedstawicieli lokalnych władz, społeczności, mieszkańców, dyrekcję szkoły oraz młodzież.
Uroczystość rozpoczęła się od odsłonięcia tablicy pamiątkowej przez dr. Tomasza Łabuszewskiego, dyrektora warszawskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej, który podczas ceremonii wygłosił krótkie przemówienie m.in. na temat znaczenia upamiętniania bohaterów walczących o niepodległość Polski. Szczególną uwagę poświęcił powstaniu warszawskiemu. Jego zdaniem było ono nie tylko aktem heroizmu, ale również symbolem niezłomności i walki o wolność;
Po odsłonięciu tablicy i wystąpieniach innych gości, w tym zastępcy burmistrza Marek, zostały złożone kwiaty w hołdzie mjr. Okińczycowi i jego towarzyszom broni.
Kolejnym elementem uroczystości była prezentacja wystawy „Na odsiecz powstańczej Warszawie”. Andrzej Kryński, jej autor, przybliżył zgromadzonym tematykę ekspozycji.
W swoim wystąpieniu zaznaczył::
Pamiętajmy, iż historia powstania warszawskiego to również historia dramatycznych prób przyjścia z pomocą walczącej stolicy – prób podejmowanych przez pozawarszawskie struktury Armii Krajowej. W pierwszej kolejności działania wspierające podejmowały siły podwarszawskich rejonów Obwodu VII „Obroża”. Jako część Okręgu Warszawskiego AK miały one przydzielone konkretne zadania związane z walkami w stolicy. Wszędzie tam, gdzie to było możliwe, podejmowano wysiłki, by wesprzeć powstańców.
Zwrócił szczególną uwagę na działania II Rejonu „Celków” (Marki), najmniejszego i najmniej zaludnionego z obwodów „Obroży”, gdzie mimo trudnych warunków podejmowano intensywne działania wsparcia.
Pojawienie się sił sowieckich w okolicy zachęciło miejscowych akowców do wystąpień zbrojnych już pod koniec lipca. Kpt. „Bil” zlecił blokowanie tras komunikacyjnych w stronę Warszawy – realizując tym samym główne zadanie II Rejonu na czas powstania, oraz trasy Zegrze–Rembertów. Siły mareckie operowały także na terenie sąsiedniego Obwodu Radzymin
– wyjaśniał Kryński.
W wydarzeniu uczestniczyła również córka mjr. Okińczyca, która wzruszona podziękowała organizatorom za upamiętnienie jej ojca. Wspomniała o osobistych przeżyciach związanych z historią rodzinną.
Całej uroczystości towarzyszyła podniosła oprawa, która dodatkowo podkreślała doniosłość wydarzenia i oddawała należny szacunek wszystkim zgromadzonym oraz upamiętnionym bohaterom.
***
Mjr Henryk Okińczyc ps. „Bil” – oficer informacyjny 79. Pułku Piechoty, uczestnik wojny obronnej we wrześniu 1939 r. walczący w bitwach pod Mławą i w obronie Warszawy, żołnierz Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej, od sierpnia 1941 r. komendant II Rejonu „Celków” VII Obwodu „Obroża” AK, aresztowany przez NKWD po powstaniu warszawskim, wywieziony do Związku Sowieckiej, gdzie zmarł.
***
Ekspozycja przygotowana przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie jest wyjątkowym przedsięwzięciem upamiętniającym 80. rocznicę powstania warszawskiego.
WYSTAWA UKAZUJE DZIAŁANIA pozawarszawskich struktur Armii Krajowej podejmowane w związku z trwającym w stolicy powstaniem. Przedstawiona historia koncentruje się w szczególności na reakcji terenowych formacji konspiracyjnych na rozkaz Komendanta Głównego AK gen. Tadeusza Komorowskiego „Bora” z 14 sierpnia 1944 r., w którym wezwał do zorganizowania odsieczy dla walczącej stolicy. Ekspozycja pozwala tym samym uzupełnić powszechną wiedzę o warszawskiej insurekcji 1944 r. o szerszy kontekst historyczny – podejmowane próby marszu na pomoc powstańczej Warszawie.
NA 21 PANELACH wystawienniczych zostały zaprezentowane działania poszczególnych rejonów podwarszawskiego VII Obwodu AK „Obroża”, jak również żołnierzy ze Zgrupowania Stołpeckiego z Nowogródczyzny, lwowskiego Zgrupowania „San”, Korpusu Kieleckiego oraz wielu innych formacji zbrojnych Armii Krajowej, którzy wbrew przeciwnościom podjęli próbę przedarcia się do stolicy.
WIELU ŻOŁNIERZY idących na pomoc powstańcom warszawskim poniosło śmierć w toczonych na trasie przemarszu walkach z Niemcami. W starciach w mieście zginęły setki partyzantów. Największą grupę stanowili jednak ci, których rozbroili i zatrzymali Sowieci. Szeregowych żołnierzy zmuszano wówczas do wstąpienia w szeregi tzw. ludowego Wojska Polskiego, a oficerów więziono i zsyłano do sowieckich łagrów.
WŚRÓD WĄTKÓW poruszonych na ekspozycji znalazły się również działania II Rejonu ,,Celków” (Marki) Obwodu VII ,,Obroża” Okręgu Warszawskiego AK, podejmowane w związku z trwającymi walkami w stolicy. Od końca lipca 1944 r. miejscowe siły, zgodnie z wytycznymi, podejmowały próby blokowania tras komunikacyjnych w kierunku Warszawy. Wystawa ukazuje te i inne wydarzenia w II Rejonie w szerokim kontekście historycznym odsieczy dla powstańczej Warszawy.