English version
15 listopada 2024 roku w Pruszkowie, przy ul. Prusa 66, odbyła się uroczystość odsłonięcia tablicy pamiątkowej poświęconej Konstantemu Artmanowi – uczestnikowi wojny obronnej 1939 roku, więźniowi sowieckich łagrów oraz żołnierzowi 2. Korpusu Polskiego, który walczył w kampanii włoskiej. Wydarzenie zorganizowały Urząd Miasta Pruszków oraz Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie, a tablica została sfinansowana przez Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN.
Uroczystość rozpoczęła się od wprowadzenia pocztów sztandarowych przy akompaniamencie patriotycznej muzyki. Po odśpiewaniu hymnu państwowego zgromadzeni goście zostali powitani przez prowadzącego. Wśród obecnych znaleźli się: burmistrz Pruszkowa Piotr Bąk, Zbigniew Siedlewski – zastępca dyrektora warszawskiego Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej, przedstawiciele rodziny Konstantego Artmana, duchowieństwo, harcerze, a także delegacje lokalnych organizacji i mieszkańcy miasta.
W części oficjalnej przypomniano losy bohatera. Konstanty Artman, urodzony w Pogroszewie, przez wiele lat związany był z Pruszkowem, gdzie prowadził własny warsztat kowalski. Po wybuchu II wojny światowej walczył w szeregach 9. Pułku Artylerii Ciężkiej, trafił do sowieckiej niewoli, a następnie do Polskich Sił Zbrojnych w ZSRS. W szeregach 2. Korpusu Polskiego przeszedł szlak bojowy, biorąc udział w kluczowych bitwach, w tym pod Monte Cassino, Ankoną i Bolonią. Wystąpienia okolicznościowe podkreślały, że jego życie jest świadectwem niezłomności, odwagi i oddania ojczyźnie.
Tablicę odsłonięto w obecności burmistrza Piotra Bąka oraz Zbigniewa Siedlewskiego z IPN. Poświęcenia dokonał ks. Marian Mikołajczak, proboszcz parafii św. Kazimierza, który poprowadził modlitwę za duszę bohatera i wszystkich, którzy oddali życie w służbie ojczyźnie.
Następnie delegacje złożyły wieńce pod upamiętnieniem. Chwilom tym towarzyszyły dźwięki pieśni „Śpij Kolego”, co nadało ceremonii wzruszającego i refleksyjnego charakteru.
Uroczystość zakończyła się wyprowadzeniem pocztów sztandarowych oraz podziękowaniami dla wszystkich uczestników. Organizatorzy podkreślili, że takie wydarzenia są nie tylko wyrazem wdzięczności wobec bohaterów, ale również istotnym elementem edukacji historycznej, kształtującym pamięć narodową w kolejnych pokoleniach.
***
Konstanty Artman urodził się 22 października 1908 roku w Pogroszewie (gmina Ożarów Mazowiecki). Przed wybuchem II wojny światowej pracował jako czeladnik kowalski, a następnie założył własny warsztat w Pruszkowie. W 1938 roku założył rodzinę, żeniąc się z Danutą Haber, z którą doczekał się córki, Danuty.
Od 3 września 1939 roku walczył jako kanonier w 9. Pułku Artylerii Ciężkiej. Prawdopodobnie 21 września 1939 roku, w rejonie Tomaszowa Lubelskiego, dostał się do niewoli sowieckiej. Następnie został przewieziony na stację Urdoma i osadzony w Juskim Obozie NKWD 11 lipca 1941 roku. Więziono go w różnych obozach pracy przymusowej na terenach Ukraińskiej i Rosyjskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej oraz w Republice Komi.
Los Artmana odmienił się w 1941 roku, kiedy trafił do Armii Andersa. Przydzielono go do 4. Pułku Artylerii Lekkiej, w którym brał udział w kampanii włoskiej. Walczył w bitwie pod Monte Cassino, uczestniczył w działaniach zbrojnych pod Ankoną, na Linii Gotów i przy zdobywaniu Bolonii. Po zakończeniu wojny, w grudniu 1946 roku, Konstanty Artman powrócił do Polski i zamieszkał w Pruszkowie.