English version
W dniach 19–23 czerwca 2013 roku już po raz szósty odbył się Rajd Szlakiem Żołnierzy Wyklętych, zorganizowany przez Oddziałowe Biuro Edukacji Publicznej IPN w Warszawie we współpracy z Prezydentem Miasta Ostrołęka, Prezydentem Miasta Płock, Burmistrzem Miasta Brwinów, Burmistrzem Miasta Mława, Burmistrzem Miasta Pułtusk, Starostą Powiatu Pułtuskiego, Wójtem Gminy Lipowiec, Wójtem Gminy Szreńsk, Wójtem Gminy Wieczfnia Kościelna, Nadleśnictwem Dwukoły, Nadleśnictwem Lidzbark, Nadleśnictwem Lipowiec, Nadleśnictwem Przasnysz. oraz Posłem na Sejm RP Mirosławem Koźlakiewiczem.
Patronat honorowy nad przedsięwzięciem objął Marszałek Województwa Mazowieckiego, a patronat medialny sprawuje „Nowy Kurier Mławski”.
Tym razem trasy rajdu przebiegały na terenie powiatów: mławskiego, nidzickiego, rypińskiego i żuromińskiego.
Rajd Szlakiem Żołnierzy Wyklętych miał charakter edukacyjny, a jego celem jest przybliżenie młodym uczestnikom wiedzy na temat żołnierzy podziemia niepodległościowego z lat 40. i 50. ubiegłego stulecia oraz upamiętnienia trudu i poświęcenia członków powojennej konspiracji. Wzorem poprzednich lat młodzież poznała miejsca i postaci związane z walkami i działalnością antykomunistycznej partyzantki niepodległościowej swoich małych ojczyzn.
Uczestnicy zostali podzieleni na cztery patrole, które 19 czerwca rano wyruszyły z Nidzicy, Okalewa i Syberii. Każdy patrol dostał swojego patrona (Grupa z Ostrołęki – patrol im. ppor. Wacława Grabowskiego ps. „Puszczyk”, Grupa z Brwinowa – patrol im. Zygmunta Rychcika ps. „Huragan”, Grupa z Płocka – patrol im. kpt. Pawła Nowakowskiego ps. „Łysy”, Grupa z Pułtuska – patrol im. ppor. Stanisława Balli ps. „Sokół Leśny”).
Młodzież wypełniała zadania i rozkazy przygotowane przez historyków z Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej IPN w Warszawie. Drogę rajdowców utrudniały i spowalniały zasadzki i pułapki przygotowane przez grupy rekonstrukcyjne. Rekonstruktorzy, przebrani w mundury MO i UB, atakowali grupy młodzieży, odtwarzając tym samym działania milicji obywatelskiej i UB w latach 40. i 50.
Rajd zakończył się w Mławie, gdzie młodzież dotarła 22 czerwca po południu. Wieczorem wyłonieni zostali zwycięzcy rajdu. W niedzielę, 23 czerwca, o godz. 11.30 w kościele św. Trójcy w Mławie została odprawiona Msza św, po której odbyła się rekonstrukcja historyczna odbicia więźniów przetrzymywanych przez Urząd Bezpieczeństwa. Zagrały w niej cztery grupy: Stowarzyszenie Trójmiejska Grupa Rekonstrukcji Historycznych, Stowarzyszenie Lubelska Grupa Rekonstrukcji Historycznej FRONT, Stowarzyszenie Historyczne Wielka Czerwona Jedynka, Przemyskie Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznej X D.O.K. U boku profesjonalnych rekonstruktorów zagrała młodzież, która zwyciężyła w rajdzie. Wcieliła się w rolę ludności cywilnej Mławy. Widowisko oddało klimat lat powojennych. Zaprezentowane zostały samochody, stroje i broń. Oprócz akcji zbrojnej odbicia więźniów rekonstruktorzy aranżowali ich przesłuchania przez funkcjonariuszy UB.
Jak co roku, w związku z przedsięwzięciem wydrukowana została okolicznościowa broszura dotycząca działalności powojennej konspiracji niepodległościowej na terenie Północnego Mazowsza oraz pocztówki z wizerunkami i biogramami patronów patroli. Uczestnicy marszu otrzymali specjalnie zaprojektowane koszulki, różańce z przywieszkami zawierającymi imiona i nazwiska bohaterów podziemia niepodległościowego oraz blaszane ryngrafy z wizerunkiem Matki Boskiej Częstochowskiej.
Równocześnie w Mławie od czwartku odbywały się wykłady dla młodzieży i pokazy filmów historycznych. 20 czerwca odbyły się wykłady dla młodzieży z Gimnazjum nr 1 i z Zespołu Szkół nr 3. Zajęcia dotyczące Żołnierzy Wyklętych północnego Mazowsza poprowadził Jacek Pawłowicz, kierownik referatu edukacji historycznej OBEP IPN w Warszawie. Dzień później sześć klas z Gimnazjum nr 1 im. Mikołaja Kopernika w Mławie wysłuchało opowieści o rotmistrzu Witoldzie Pileckim. Uczniowie obejrzeli także film „Śmierć rotmistrza Pileckiego”. Z kolei w Sali Papieskiej Muzeum Ziemi Zawkrzeńskiej w Mławie odbył się otwarty pokaz filmów dokumentalnych „Z archiwum IPN” oraz filmu „Kwatera Ł”, dotyczącego poszukiwań miejsc pochówku ofiar terroru komunistycznego z lat 1948–1956 na warszawskich Powązkach.