Instytut Pamięci Narodowej - Warszawa

https://warszawa.ipn.gov.pl/waw/aktualnosci/23344,Seminarium-Spacerkiem-po-Warszawie-Wielcy-architekci-XX-w-Maciej-Nowicki-i-Juliu.html
31.03.2026, 05:03

Seminarium „Spacerkiem po Warszawie”. Wielcy architekci XX w. – Maciej Nowicki i Juliusz Żórawski – Warszawa, 6 listopada 2013

06.11.2013

Ósma edycja wykładów prezentujących różnorodność stylistyczną architektury Warszawy w XX w. Tym razem chcielibyśmy przypomnieć sylwetki i osiągnięcia wybitnych polskich architektów, których twórczość nie ograniczała się jednakowoż tylko do stolicy. Przedstawione zostaną założenia architektoniczne/urbanistyczne i ich stylistyka (gmachy użyteczności publicznej, obiekty przemysłowe, architektura sportowa i rekreacyjna, architektura mieszkaniowa, obiekty kultu) oraz ich wpływ na kształt miasta i życie mieszkańców – na tle historycznym, społecznym i ideologicznym. Seminarium adresowane jest do nauczycieli historii, języka polskiego, wiedzy o społeczeństwie, studentów kierunków humanistycznych oraz uczniów wybierających tematy związane z kulturą i historią najnowszą do ustnej prezentacji maturalnej z języka polskiego.

Proponujemy sześć spotkań w cyklu miesięcznym, odbywających się od października 2013 r. do marca 2014 r.

Udział w seminarium – jako forma doskonalenia zawodowego – zostanie potwierdzony pisemne.

6 listopada 2013 r. w Centrum Edukacyjnym IPN Przystanek Historia w Warszawie przy ul. Marszałkowskiej 21/25 odbyło się spotkanie na temat: Maciej Nowicki i Juliusz Żórawski

Maciej Nowicki (1910–1950) – polski architekt i rysownik, zginął 31 sierpnia 1950 r. w katastrofie lotniczej wracając z Indii, gdzie projektował nowe miasto Czandigarh. Autor nowatorskiej hali wystawowej, znanej w Polsce jako Paraboleum (obecnie hala widowiskowo-sportowa J.S. Dorton Arena) w Raleigh, zbudowanej po jego śmierci w 1952 r. Wraz z żoną Stanisławą Sandecką zdobyli szerokie uznanie i byli uważani za czołowych rysowników przedwojennej Polski. Wspólnie wygrali kilka konkursów architektonicznych, odbyli też staż u Le Corbusiera. Nowicki walczył w 1939 r. w obronie Polski i podczas okupacji w Armii Krajowej. Potajemnie wykładał architekturę i prowadził pracownię architektoniczną. Po wyjeździe z Polski jesienią 1945 r. osiedlił się z żoną w Nowym Jorku.

  • Wczesne prace studialne i konkursowe
  • Grafiki
  • Modernistyczne Sanatorium w Augustowie
  • Dom rodziców na Bielanach i hala RKS „Orzeł" w Warszawie
  • Współpraca z Bohdanem Pniewskim podczas okupacji niemieckiej; kawiarnia Latona
  • Wizje funkcjonalnego centrum Warszawy (1945)
  • Na emigracji – Czandigar, Paraboleum w Raleigh

Juliusz Żórawski (1898–1967) – polski architekt okresu modernizmu, absolwent Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. W 1943 r. napisał tajny doktorat o psychologicznym oddziaływaniu architektury na człowieka, którego promotorem był Władysław Tatarkiewicz. Po wojnie profesor Politechniki Krakowskiej. Większość jego projektów została zrealizowana w latach 30. Najbardziej znane są awangardowe budynki mieszkalne projektowane w oparciu o pięć zasad architektury nowoczesnej, sformułowanych przez Le Corbusiera. W latach 1927–1939 prowadził własną pracownię projektową w Warszawie.

  • Wczesne projekty studialne i konkursowe
  • Kina „Atlantic" i „Femina" w Warszawie oraz wnętrza teatru w Kaliszu
  • Willa przy ul. Filtrowej
  • Pierwsze apartamentowce (ul. Polna 54, ul. Chocimska 25, ul. Nowowiejska 4)
  • Luksusowe kamienice (al. Przyjaciół 3, ul. Puławska 24A, 24B i 28, ul. Kręta 1, al. Na Skarpie 71, ul. Tamka 14)
  • „Szklany Dom" dla Państwowego Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych Pracowników Umysłowych na ul. Mickiewicza 34/36
  • Szkoła przy ul. Różanej
  • Wieża ciśnień na Służewcu
  • Drukarnia PKO przy ul. Bugaj i inne niezrealizowane projekty warszawskie
  • Projekty i realizacje dla Poznania i Wilna
  • Kamienica w Zakopanem i gmach PKO w Bydgoszczy
  • Powojenne projekty konkursowe

Wykład: Jarosław Zieliński, historyk architektury i jeden z najbardziej cenionych współczesnych varsavianistów, autor m.in. wielotomowego Atlasu dawnej architektury ulic i placów Warszawy, albumu Warszawa zburzona i odbudowana, monografii Realizm socjalistyczny w Warszawie. Urbanistyka i architektura oraz Pałac Kultury i Nauki, przewodników historycznych po stołecznych dzielnicach, a także szeregu artykułów dotyczących historii i dziedzictwa Warszawy, publikowanych m.in. na łamach „Stolicy" i „Spotkań z Zabytkami".

Kolejne spotkania:

  • Bohdan Lachert (12 grudnia 2013) – czwartek, godz. 17.00
  • Marek Leykam
  • „Warszawskie tygrysy": Wacław Kłyszewski, Jerzy Mokrzyński, Eugeniusz Wierzbicki
  • Jerzy Hryniewiecki, Zbigniew Ihnatowicz, Wojciech Zabłocki, Wacław Zalewski

Informacje i zgłoszenia:
Sławomir Stępień, tel. (22) 860-70-50, slawomir.stepien@ipn.gov.pl

O dokładnych terminach spotkań będziemy informować na stronie www.ipn.gov.pl oraz drogą mailową.