Ósma edycja wykładów prezentujących różnorodność stylistyczną architektury Warszawy w XX w. Tym razem chcielibyśmy przypomnieć sylwetki i osiągnięcia wybitnych polskich architektów, których twórczość nie ograniczała się jednakowoż tylko do stolicy. Przedstawione zostaną założenia architektoniczne/urbanistyczne i ich stylistyka (gmachy użyteczności publicznej, obiekty przemysłowe, architektura sportowa i rekreacyjna, architektura mieszkaniowa, obiekty kultu) oraz ich wpływ na kształt miasta i życie mieszkańców – na tle historycznym, społecznym i ideologicznym. Seminarium adresowane jest do nauczycieli historii, języka polskiego, wiedzy o społeczeństwie, studentów kierunków humanistycznych oraz uczniów wybierających tematy związane z kulturą i historią najnowszą do ustnej prezentacji maturalnej z języka polskiego.
Proponujemy sześć spotkań w cyklu miesięcznym, odbywających się od października 2013 r. do marca 2014 r.
Udział w seminarium – jako forma doskonalenia zawodowego – zostanie potwierdzony pisemne.
Najbliższe spotkanie odbędzie się 6 marca 2014 r. (środa) o godzinie 17.00 w Centrum Edukacyjnym IPN Przystanek Historia w Warszawie przy ul. Marszałkowskiej 21/25 (obok Trasy Łazienkowskiej).
Temat: „Warszawskie tygrysy": Wacław Kłyszewski, Jerzy Mokrzyński, Eugeniusz Wierzbicki
„Tygrysy" to pseudonim artystyczny zespołu architektów, stworzonego w latach 30. XX w. przez trzech studentów architektury na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej: Wacława Kłyszewskiego (1910–2000), Jerzego Mokrzyńskiego (1909–1997) oraz Eugeniusza Wierzbickiego (1909–1991). Pseudonim powstał po 1945 r. w związku z rysunkiem Aleksandry Wejchert, która umieściła na drzwiach ich pracowni rysunek trzech tygrysów rozszarpujących konkurentów w konkursach architektonicznych. W 1936 r. powstała oficjalna pracownia zespołu, której rozwój przerwał wybuch II wojny światowej. Kłyszewski po wzięciu udziału w obronie Woli w 1939 r. trafił do obozu jenieckiego w Spittal an der Drau, a później do Oflag II C Woldenberg, Wierzbicki zakończył walkę w 1939 r. pod Kockiem i znalazł się w Oflag II D Gross-Born (Kłomino), natomiast Mokrzyński po bitwie pod Kockiem wrócił do Warszawy i działał w konspiracji. Ponowne spotkanie zespołu nastąpiło po wojnie w Biurze Odbudowy Stolicy w Warszawie, później pracowali jako asystenci na Politechnice Warszawskiej, w pracowni Bohdana Pniewskiego.
- Studia, praktyki, powstanie pracowni (1936). Pierwsze wspólne projekty: rozbudowa gmachu PKO w Warszawie (1936), Komunalna Kasa Oszczędności w Radomiu, Dom Społeczny w Starachowicach. Pierwsze wspólne realizacje: BGK w Poznaniu (1939–1942), Wolna Wszechnica w Łodzi (1939 i po 1945), Dom Polonii w Warszawie (1939), dom na Służewcu (1939).
- Działalność podczas II wojny światowej: Dom Dańca w Zakopanem (J. Mokrzyński, 1942).
- „Tygrysy" w warszawskich konkursach architektonicznych i realizacjach w latach 1945–1958: praca w Biurze Odbudowy Stolicy, odbudowa zabytków (pałacyk Rembielińskiego, od 1949), PKO (konkurs 1946), Dworzec Centralny (konkurs 1946), Powszechny Dom Towarowy (konkurs 1948), Dom Społeczny i Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego przy ul. Kruczej (konkurs 1949), Dom Partii (konkurs 1947, realizacja 1951), Internat Wyższej Szkoły Nauk Społecznych (1954/1975), pl. Centralny z odcinkiem ul. Marszałkowskiej (konkurs 1953), domy mieszkalno-handlowe z kinem „Bajka" przy ul. Marszałkowskiej 136/140 (1955–1958).
- Projekty i realizacje poza Warszawą (1945–1958): Pawilon Rolniczy na wystawie w Moskwie (konkurs 1951), ośrodek „Orbis" w Łebie (1957).
- W duchu awangardy (1959–1980): centrum Pragi (projekt 1958), „Mister Warszawy" (1959), przedszkole i punktowiec przy ul. Kredytowej (1959–1961), osiedle „Czerniaków" (1960), osiedle w Aninie (1967), budynek mieszkalno-usługowy przy ul. Rakowieckiej, Państwowe Zakłady Opiekuńczo-Wychowawcze „Ognisko" przy ul. Starej 4 (1962), pl. Zwycięstwa (projekt 1972), dworzec kolejowy w Katowicach (1959), hotel „Orbis" w Zakopanem (1960), budynek kolejowy przy pl. św. Andrzeja w Katowicach (1964), Domek Myśliwski i hotel „Iwa" w Białowieży (1964), Szkoła Muzyczna w Lublinie (1965), Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Skopje (projekt 1966), Pawilon Ministerstwa Budownictwa i MBP na Targach Poznańskich (1968), Teatr Lalek „Pleciuga" w Szczecinie (1972), hotel turystyczny w Łowiczu (1974), Filharmonia i Szkoła Muzyczna w Rzeszowie (1972), Dom Marynarza w Szczecinie (1972), Teatr Lalek w Białymstoku (1979), Muzeum Tatrzańskiego Parku Narodowego w Zakopanem (1980).
Wykład: Jarosław Zieliński, historyk architektury i jeden z najbardziej cenionych współczesnych varsavianistów, autor m.in. wielotomowego Atlasu dawnej architektury ulic i placów Warszawy, albumu Warszawa zburzona i odbudowana, monografii Realizm socjalistyczny w Warszawie. Urbanistyka i architektura oraz Pałac Kultury i Nauki, przewodników historycznych po stołecznych dzielnicach, a także szeregu artykułów dotyczących historii i dziedzictwa Warszawy, publikowanych m.in. na łamach „Stolicy" i „Spotkań z Zabytkami".
Kolejne spotkania:
- Jerzy Hryniewiecki, Zbigniew Ihnatowicz, Wojciech Zabłocki, Wacław Zalewski
Informacje i zgłoszenia:
Sławomir Stępień, tel. (22) 860-70-50,
slawomir.stepien@ipn.gov.pl
O dokładnych terminach spotkań będziemy informować na stronie www.ipn.gov.pl oraz drogą mailową.