Instytut Pamięci Narodowej w Warszawie

Dziewiąta edycja cyklu wykładów „Z kamerą po PRL-u" kontynuuje próbę przybliżenia wybitnych polskich reżyserów filmowych i ich osiągnięć artystycznych, na tle ówczesnej rzeczywistości politycznej, społecznej i kulturowej. Spróbujemy opowiedzieć o bardzo różnych zjawiskach charakterystycznych dla powojennego kina polskiego; zarówno tych, które wprost wynikały z polityki kulturalnej tamtego okresu, jak i tych niezależnych artystycznie. Oprócz arcydzieł polskiego kina pokazane zostaną także fragmenty filmów o jednoznacznie propagandowym zabarwieniu. Seminarium adresowane jest do nauczycieli historii, języka polskiego, wiedzy o społeczeństwie, studentów kierunków humanistycznych oraz uczniów szkół ponadgimnazjalnych, z możliwością wykorzystania podczas egzaminu maturalnego z języka polskiego w nowej formule, sprawdzającej umiejętność analizy i interpretacji różnorodnych tekstów kultury, np. filmu. Proponujemy sześć spotkań w cyklu miesięcznym odbywających się od listopada 2014 r. do kwietnia 2015 r.

Udział w seminarium – jako forma doskonalenia zawodowego – zostanie potwierdzony pisemne.

Najbliższe spotkanie odbędzie się 2 marca 2015 r. (poniedziałek) o godzinie 17.00

Miejsce: Przystanek Historia Centrum Edukacyjne IPN im. Janusza Kurtyki, Warszawa, ul. Marszałkowska 21/25 (obok Trasy Łazienkowskiej).

Temat: Kino według Feliksa Falka

Feliks Falk, który studiował także na Akademii Sztuk Pięknych oraz pisał sztuki teatralne i słuchowiska radiowe, jest przede wszystkim reżyserem współtworzącym w drugiej połowie lat siedemdziesiątych kino moralnego niepokoju. Jego najważniejszym ówczesnym osiągnięciem jest Wodzirej (1977), który dzięki swej drapieżności oraz doskonałej roli tytułowej Jerzego Stuhra przekroczył wymiar szlachetnej publicystyki i doskonale broni się również dzisiaj. Filmem Był jazz (1981, premiera 1984) Falk wpisał się z kolei w jedno z najciekawszych zjawisk „karnawału Solidarności”, czyli tzw. kino rozrachunkowe. Ten ciekawy obraz okresu stalinowskiego bez trudu można było odnieść do rzeczywistości przełomu lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych. Nic więc dziwnego, że widzowie musieli poczekać trzy lata, aby obejrzeć Był jazz.

Już wówczas w twórczości Falka pojawia się problem moralnej uczciwości, ludzie zagubieni w swoich wyborach i rzeczywistości. Reżyser przygląda się także sytuacjom społecznym, podkreślając, jak bardzo wpływają na życie i postawy bohaterów. Interesują go również zło i manipulacja, w tym kontekście funkcjonowanie wszelkich systemów. Te cechy filmów Falka widać zarówno przed, jak i po 1989 roku. Już od zrealizowanego jeszcze w czasie przełomu Kapitału, czyli jak zrobić pieniądze w Polsce..., Falk stara się stawiać społeczną diagnozę potransformacyjnej rzeczywistości. Nie rezygnuje jednak z rozpoznań wypracowanych już wcześniej, dostrzegając stałe cechy ludzkiej natury. Niekiedy ostrość stawianych tez zderza się z publicystycznymi uproszczeniami, czego przykłady stanowią Samowolka (1993) czy Komornik (2005). Falk sięga też do wojennej przeszłości, w Joannie (2010) w ciekawy, zniuansowany sposób przedstawiając niejednoznaczność zachowań w czasie próby.

Pokazane zostaną fragmenty następujących filmów: Obrazki z życia (1975), Wodzirej (1977), Szansa (1979), Był jazz (1981), Idol (1984), Kapitał, czyli jak zrobić pieniądze w Polsce... (1989), Samowolka (1993), Joanna (2010).

Kolejne spotkania:

• Wojciech Marczewski (20 kwietnia 2015)
• Janusz Zaorski (18 maja 2015)

Wykład: prof. dr hab. Piotr Zwierzchowski, historyk filmu, autor m.in.: Zapomniani bohaterowie. O bohaterach filmowych polskiego socrealizmu, Warszawa 2000; Pęknięty monolit. Konteksty polskiego kina socrealistycznego, Bydgoszcz 2005;Piękny sen pedagoga. Literackie i filmowe portrety świata edukacji, Kraków 2005; Spektakl i ideologia. Szkice o filmowych wyobrażeniach śmierci heroicznej, Kraków 2006; Kino polskie po roku 1989, Bydgoszcz 2007; oraz najnowsza publikacja:Kino nowej pamięci. Obraz II wojny światowej w kinie polskim lat 60., Bydgoszcz 2013.

Informacje i zgłoszenia: Sławomir Stępień, tel. (22) 860-70-50, slawomir.stepien@ipn.gov.pl