Instytut Pamięci Narodowej w Warszawie

Zapraszamy na XIV edycję Przeglądu Filmowego „Kino w PRL – PRL w kinie”.

W obecnej edycji przeglądu przypomnimy filmy powstałe w okresie PRL-u, będące specyficznym świadectwem tamtej rzeczywistości: odzwierciedleniem autentycznego życia, przetworzonego jednak przez ideologiczne i polityczne widzenie świata. Chcielibyśmy także przyjrzeć się współczesnemu filmowi historycznemu i spróbować pokazać, jak współczesne kino historyczne – polskie, ale i światowe – podejmuje interpretację takich tematów, jak postawy i zachowania człowieka w warunkach ekstremalnych (np. II wojna światowa), stosunek społeczeństw w państwach okupowanych przez III Rzeszę do zagłady Żydów, realia życia w państwach bloku komunistycznego w okresie zimnej wojny czy rozrachunek z nazistowską i komunistyczną przeszłością. Oprócz produkcji fabularnych pokażemy także materiały Polskiej Kroniki Filmowej.

Przegląd adresowany jest przede wszystkim do młodzieży szkół ponadgimnazjalnych i może stanowić interesujące uzupełnienie realizowanych we współczesnej szkole celów edukacji humanistycznej. Przy wyborze filmów staraliśmy się kierować możliwością ich wykorzystania podczas egzaminu maturalnego
z języka polskiego w nowej formule, sprawdzającej umiejętność analizy i interpretacji różnorodnych tekstów kultury, np. filmu.

Mamy nadzieję, że spotka się on również z zainteresowaniem nauczycieli historii, języka polskiego i wiedzy
o społeczeństwie oraz studentów kierunków humanistycznych. Wierzymy, że przegląd pomoże zrozumieć skomplikowaną historię XX w.

Tradycyjnie przed każdym spotkaniem odbędzie się prelekcja, którą wygłosi prof. Jerzy Eisler (IPN, Instytut Historii PAN).

Udział w przeglądzie będzie potwierdzony pisemnym zaświadczeniem.

Proponujemy 6 spotkań odbywających się w „Kinotece” w Pałacu Kultury i Nauki, raz w miesiącu, we wtorki od godz. 11.30 do 14.00.

14 kwietnia 2015 odbyło się spotkanie na temat:
Wielka historia i (nie)małe kłamstwa. Bohater tragiczny w roli kata i ofiary 

Projekcja:

• Polska Kronika Filmowa [10 min.]
• DWA ŻYCIA, reż. Georg Maas, prod. Niemcy, Norwegia 2012 [95 min.]

Jest rok 1990. Katrine od dwudziestu lat mieszka w Norwegii, ma kochającą i szczęśliwą rodzinę, ale urodziła się w NRD i wychowała w tamtejszym sierocińcu. Pewnego dnia spokój domowego ogniska burzy pojawienie się prawnika, który prowadzi śledztwo w sprawie dzieci z nazistowskiego programu „Lebensborn”, a Katrine okazuje się jednym z nich – dzieckiem, które trafiło do sierocińca za to, że narodziło się ze związku Norweżki i Niemca podczas II wojny światowej. Katrine zaczyna drążyć historię, przeglądać archiwa i spotykać się z ludźmi, których nigdy w życiu miała już nie oglądać. Prawda okaże się jednak o wiele bardziej skomplikowana, a prawdziwy dramat dopiero się rozegra…

Film został oparty na powieści Hannelore Hippe „Eiszeiten”, która wykorzystała m.in. materiały z procesu, jaki w imieniu dzieci nazistowskiego programu „Lebensborn” został wytoczony norweskiemu rządowi. W trakcie zdjęć twórcy odwiedzili także dzieci „Lebensbornu”, by wysłuchać ich przejmujących opowieści na temat ich losów oraz desperackich prób odnalezienia matek. Wiele spośród tych historii zostało potem wykorzystanych podczas pracy nad filmem.

Reżyser mówił: „Psychologiczna złożoność postaci i wielowarstwowość opowieści o nich fascynowała mnie przez lata. Główna bohaterka jest zarazem katem i ofiarą, która zostaje postawiona przed trudnym dylematem na przekór własnej woli. Podobnie jak jej bliscy, jest postacią tragiczną, która szuka szczęścia
w teraźniejszości, choć nie może uwolnić się od duchów przeszłości. W trakcie pisania scenariusza po głowie ciągle chodziły mi pytania dotyczące tożsamości głównych bohaterów: co jest prawdą, a co kłamstwem?”.

„Lebensborn” (Źródło życia) to nazistowski program, którego założeniem było „wyhodowanie rasy aryjskiej”. W tym celu powstały specjalne ośrodki, w których rodziły się dzieci mające w przyszłości zasilić szeregi SS i zapewnić kontynuację „rasy panów”. Wychowywane w specjalnych żłobkach nie znały swojego pochodzenia, a wszelkie genetyczne zapisy, mogące ułatwić im odnalezienie rodziców, były usuwane. Ojcami byli z reguły oficerowie SS. W wyniku programu w latach 1936–1945 urodziło się ponad 20 tys. najpierw w Niemczech, potem w Austrii, Norwegii, Belgii, Francji i Polsce. W tym samym czasie Norwegowie z równą pogardą podzielili kobiety na te, które wchodziły w związki z Niemcami (co było uznawane za zdradę) oraz te, które nie ośmieliły się związać z oprawcami. Po wojnie dzieci „niemieckich ladacznic” były uznawane przez norweski rząd za „bezwartościowe owoce wstydu”, a ich matki, tak jak matka Katrine, umieszczane w specjalnych ośrodkach reedukacyjnych.

Jak pisał recenzent: „W filmie Maasa przewija się nieustannie motyw zdrady w różnych wymiarach. To również film o tym, jak trudno zdobyć się na odwagę i przyznać do własnych grzechów z przeszłości. Czy przyznanie się wynika z wewnętrznej potrzeby? Jaką ma wartość i jak zmierzyć, czy jest szczere, jeżeli wymuszone zostało sytuacją? I wreszcie, czy wszystko można wybaczyć?”.

Niemiecki kandydat do OSCARA (2013). Film nagrodzony i nominowany m.in.: MFF w Cannes (2013), MFF w Emden (2013), MFF w Seattle (2013), MFF w Szanghaju (2013).

Występują: Juliane Kohler, Klara Manzel, Liv Ullmann, Sven Nordin, Ken Duken, Rainer Bock.

WSZYSTKIE POKAZY SĄ BEZPŁATNE!

Zgłoszenia na wybrane seanse prosimy składać najpóźniej dzień przed projekcją

Informacje i zgłoszenia:
Sławomir Stępień, tel. (22) 860 70 50, slawomir.stepien@ipn.gov.pl