Instytut Pamięci Narodowej w Warszawie

Dziewiąta edycja wykładów prezentujących różnorodność stylistyczną architektury Warszawy w XX w. W tej edycji będziemy kontynuować przybliżanie postaci i osiągnięć wybitnych polskich architektów, których twórczość nie ograniczała się tylko do stolicy. Przedstawione zostaną założenia architektoniczne/urbanistyczne i ich stylistyka (gmachy użyteczności publicznej, obiekty przemysłowe, architektura sportowa i rekreacyjna, architektura mieszkaniowa, obiekty kultu) oraz ich wpływ na kształt miasta i życie mieszkańców – na tle historycznym, społecznym i ideologicznym. Seminarium adresowane jest do nauczycieli historii, języka polskiego, wiedzy o społeczeństwie, studentów kierunków humanistycznych oraz uczniów szkół ponadgimnazjalnych, z możliwością wykorzystania podczas egzaminu maturalnego z języka polskiego w nowej formule, sprawdzającej umiejętność analizy i interpretacji różnorodnych tekstów kultury, np. z architektury.

Proponujemy sześć spotkań w cyklu miesięcznym, odbywających się od października 2014 r. do marca 2015 r. Udział w seminarium – jako forma doskonalenia zawodowego – zostanie potwierdzony pisemne.

16 kwietnia 2015 o godz. 17.00 w Centrum Edukacyjnym IPN Przystanek Historia im. Janusza Kurtyki w Warszawie, przy ul. Marszałkowskiej 21/25 odbędzie się spotkanie na temat:

Hansenowie i inni: wizjonerskie projekty XX w. 

Oskar Hansen (1922–2005) – polski architekt pochodzenia norwesko-rosyjskiego, teoretyk, malarz, rzeźbiarz, projektant wnętrz, pedagog. Studiował w Wyższej Szkole Technicznej w Wilnie oraz Politechnice Warszawskiej. Podczas wojny został zatrzymany przez NKWD i osadzony w więzieniu w Rydze. Po udanej ucieczce wstąpił do Armii Krajowej. W 1948 r. wyjechał do Paryża gdzie studiował malarstwo u Fernanda Légera, a u Pierre'a Jeannereta architekturę. Po powrocie do kraju został wykładowcą, a później profesorem Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Twórca teorii formy otwartej, zakładającej, że „przestrzeń należy projektować w taki sposób, by widz był jej podmiotem, nawet przez samą w niej obecność; ludzie wkraczający w formę otwartą, tworzą zdarzenia, dla których artysta przygotował tylko skromne tło”.

Zofia Garlińska-Hansen (1924–2013) – polska architektka, przedstawicielka modernizmu. Studiowała na Politechnice Warszawskiej. Razem z mężem zaprojektowała m.in. warszawskie zespoły mieszkaniowe Rakowiec i Przyczółek Grochowski oraz osiedle im. Juliusza Słowackiego w Lublinie. Była współautorką kreowanej przez męża koncepcji linearnej systemu ciągłego zakładającej powstawanie aglomeracji w układzie południkowym, gdzie poszczególne strefy funkcjonalne miały przeplatać się ze strefami mieszkalnymi. System ten negował tradycyjny podział na centrum i przedmieścia.

• Oskar i Zofia Hansenowie – od nonkonformizmu do utopii
• Linearny System Ciągły
• Osiedla na Rakowcu, przy Trasie Łazienkowskiej i na Przyczółku Grochowskim w Warszawie oraz w Lublinie
• Dom w Szuminie
• „Zielone” osiedla Haliny Skibniewskiej – Sady Żoliborskie I, Szwoleżerów, Sadyba
• „Latające spodki” – obserwatorium meteo na Śnieżce (Witold Lipiński i Waldemar Wawrzyniak), Arena w Poznaniu (Jerzy Turzeniecki), Hala Widowiskowa w Katowicach (Maciej Krasiński, Maciej Gintowt)
• Mieszkalne igloo i „kopulaki” – Witolda Lipińskiego we Wrocławiu i nieustalonego autorstwa w Warszawie
• Akademia Muzyczna na Okólniku (Witold Benedek z zespołem)
• Dom Artysty Plastyka SARP (Jerzy Kumelowski)
• „Ściana Wschodnia” (Zbigniew Karpiński, Andrzej Kaliszewski, Jan Klewin)
• Szklane pudełeczka – pawilon Chemii (Bohdan Gniewiewski i Jan Bogusławski), pawilony Śródmieście, Emilia, Cepelia, Gruba Kaśka i SARP

Wykład: Jarosław Zieliński, historyk architektury i jeden z najbardziej cenionych współczesnych varsavianistów, autor m.in. wielotomowego Atlasu dawnej architektury ulic i placów Warszawy, albumu Warszawa zburzona i odbudowana, monografii Realizm socjalistyczny w Warszawie. Urbanistyka i architektura, przewodników historycznych po stołecznych dzielnicach, a także szeregu artykułów dotyczących historii i dziedzictwa Warszawy publikowanych m.in. na łamach „Stolicy” i „Spotkań z Zabytkami”. Ostatnio wspólnie z Jerzym S. Majewskim wydał Spacerownik po żydowskiej Warszawie.

Informacje i zgłoszenia: Sławomir Stępień, tel. (22) 860-70-50, slawomir.stepien@ipn.gov.pl