English version
W niedzielę 12 kwietnia 2026 r. o godz. 12.30 w kościele pw. świętych Teresy od Dzieciątka Jezus i Męczenników Rzymskich przy ul. Rybnickiej 27 w Warszawie odbędzie się uroczystość odsłonięcia tablicy upamiętniającej mieszkańców Włoch, którzy podczas niemieckiej okupacji nieśli pomoc Żydom.
Upamiętnieni zostaną: Teofil Gruszka, Franciszek Kostecki, Kazimierz Tarnas, Mieczysław Borkowski, Michał Latoński, Witold Zacharewicz oraz ks. Julian Chrościcki.
W połowie listopada 1940 r. Niemcy utworzyli getto dla Żydów w forcie w Solipsach (na terenie dzisiejszego cmentarza przy ul. Ryżowej), do którego trafiali Żydzi z Piastowa, Łomianek, Ożarowa i Włoch. Pomoc osobom przebywającym w getcie oraz tym, którym udało się z niego wydostać, wymagała odwagi i współdziałania wielu osób.
Szczególną rolę odegrali pracownicy magistratu miasta Włochy: burmistrz Franciszek Kostecki, kierownik ewidencji ludności Kazimierz Tarnas oraz kasjer Teofil Gruszka. Dzięki współpracy z ks. Julianem Chrościckim, który wystawiał metryki urodzenia na nazwiska osób zmarłych, możliwe było przygotowywanie fałszywych dokumentów tożsamości dla ukrywających się Żydów. W pomoc zaangażowani byli także Witold Zacharewicz, Michał Latoński i Mieczysław Borkowski. Represje objęły również Marię, gospodynię parafialną.
18 września 1942 r. zostali aresztowani przez gestapo i osadzeni w więzieniu na Pawiaku. Następnie większość z nich trafiła do KL Auschwitz, gdzie została zamordowana: Teofil Gruszka w listopadzie 1942 r., a Kazimierz Tarnas, Franciszek Kostecki, Mieczysław Borkowski i Witold Zacharewicz 16 lutego 1943 r. Prawdopodobnie w tym samym czasie zginął Michał Latoński.
Ks. Julian Chrościcki został deportowany do obozu na Majdanku, skąd po wielu staraniach odzyskał wolność w maju 1944 r.
Tablica ufundowana przez Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństw IPN w Warszawie stanowi wyraz pamięci o ludziach, którzy mimo grożącej im kary śmierci ratowali innych.