Instytut Pamięci Narodowej w Warszawie

XV edycja Przeglądu Filmowego „Kino w PRL – PRL w kinie”.

W tej edycji przyglądaliśmy się współczesnemu filmowi historycznemu. Wcześniej koncentrowaliśmy się na filmach powstałych przede wszystkim w okresie PRL-u, będących specyficznym świadectwem tamtej rzeczywistości: odzwierciedleniem autentycznego życia, przetworzonego jednak przez ideologiczne i polityczne widzenie świata. Tym razem pokazaliśmy, jak współczesne kino historyczne – polskie, ale także i światowe – podejmuje interpretację takich tematów, jak np. postawy i zachowania człowieka w warunkach ekstremalnych, stosunek społeczeństw w państwach okupowanych przez Trzecią Rzeszę do Zagłady Żydów, realia życia w państwach bloku komunistycznego w okresie zimnej wojny, czy rozrachunek z nazistowską i komunistyczną przeszłością. Oprócz produkcji fabularnych, pokazaliśmy także materiały Polskiej Kroniki Filmowej.

Przegląd adresowany jest przede wszystkim do młodzieży szkół ponadgimnazjalnych i może stanowić interesujące uzupełnienie realizowanych we współczesnej szkole celów edukacji humanistycznej. Przy wyborze filmów staraliśmy się kierować możliwością ich wykorzystania podczas egzaminu maturalnego z języka polskiego w nowej formule, sprawdzającej umiejętność analizy i interpretacji różnorodnych tekstów kultury, np. filmu.

Przed każdym spotkaniem odbywały się prelekcje, które wygłaszał prof. Jerzy Eisler (IPN, Instytut Historii PAN).

Udział w przeglądzie potwierdzamy pisemnym zaświadczeniem.

Proponujemy 6 spotkań odbywających się w „Kinotece” w Pałacu Kultury i Nauki, raz w miesiącu, we wtorki od godz. 11.30 do 14.00.

Informacje i zgłoszenia: Sławomir Stępień, tel. (22) 860 70 50, slawomir.stepien@ipn.gov.pl

Ostatnie w tym roku szkolnym spotkanie odbyło się 19 kwietnia br.

Temat: Niedokończony rozrachunek z przeszłością

Pokaz:

„Wizja lokalna”, real. Janusz Kidawa, Polska 1965 [10 min.]

ANIOŁ ŚMIERCI, reż. Lucía Puenzo, prod. Argentyna, Francja, Hiszpania, Niemcy 2013 [90 min.]

Wykład: prof. dr hab. Jerzy Eisler (IPN, Instytut Historii PAN)

Ameryka Południowa, rok 1960. Argentyńskie małżeństwo z trójką dzieci, jadące objąć w spadku po zmarłych rodzicach piękny hotel nad jeziorem, spotyka na pustynnej drodze przystojnego, kulturalnego Niemca. Nieznajomy z łatwością nawiązuje z nimi kontakt, wkupia się w ich łaski i staje się niebawem pierwszym, niesprawiającym kłopotów gościem pensjonatu. Mężczyzna szczególnym zainteresowaniem obdarza, mającą problemy ze wzrostem, córeczkę poznanego małżeństwa oraz mające narodzić się niebawem bliźnięta. Przedstawiając się jako lekarz – specjalista od genetyki, oferuje im swoją pomoc…

Tak, z pozoru niewinnie, rozpoczyna się mrożące krew w żyłach, spotkanie z potworem. Tajemniczym gościem okazuje się bowiem jeden z najbardziej poszukiwanych zbrodniarzy wojennych – Josef Mengele, oficer SS i lekarz w obozie koncentracyjnym Auschwitz, zwany Aniołem Śmierci, ukrywający się w Ameryce Południowej.

Mengele był doktorem medycyny i antropologii, mającym obsesyjną skłonność do eksperymentowania. W Auschwitz jego głównym celem było znalezienie sposobu na genetyczne warunkowanie cech aryjskich u dzieci i zwiększenie ilości ciąż mnogich. Dlatego też obiektem jego szczególnego zainteresowania stały się bliźnięta, na których przeprowadzał wszystkie możliwe eksperymenty pseudomedyczne. Szacuje się, że w Auschwitz wykonał zbrodnicze badania na około 1500 bliźniętach, z których przeżyło mniej niż 100. Interesowały go również różne anomalie biologiczne, np. karłowatość.

Jak pisał recenzent: „Anioł Śmierci to niepokojące, unikające oczywistości studium ludzkiej obsesji, która w odpowiednich warunkach nie zna żadnych granic. Mengele jest postacią w sposób doskonały pozbawioną empatii, ale zarazem świetnie ją symulującą. Dla niego istota ludzka jest po prostu kolejnym obiektem pełnym żywych tkanek i materiału genetycznego, na którym można prowadzić eksperymenty, by zaspokoić nienasycony głód wiedzy. Jest osobą tym bardziej przerażającą, że wykonuje zawód wyjątkowego zaufania publicznego. Lekarzowi „z urzędu” powinno się ufać.
Siłą obrazu jest zdolność reżyserki i aktorów do budowania wiarygodnych więzi emocjonalnych. To na nich bowiem opiera się cały misterny plan filmu. Anioł Śmierci zaprasza widzów do obserwowania chorej gry psychologicznej, w jaką „bawi się” Mengele. Puenzo nie daje nam żadnych złudzeń: każdy ma słaby punkt, który może zostać kiedyś przez kogoś wykorzystany”.

Film o pobycie hitlerowskiego zbrodniarza w Argentynie, będący przy okazji rozrachunkiem reżyserki z niechlubną przeszłością swojego kraju, po wojnie szeroko otwierającego drzwi przed zbiegłymi nazistami, ma napięcie (budowane głównie wokół niejasnych zamiarów „doktora”) i gęstą, właściwą dla thrillerów atmosferę.

Argentyński kandydat do Oscara (2014). Film nagrodzony i nominowany: Goya (2014).

Występują: Àlex Brendemühl, Natalia Oreiro, Diego Peretti, Elena Roger, Florencia Bado.