Instytut Pamięci Narodowej w Warszawie

W sobotę, 22 marca 2025 r., w kościele św. Józefa Oblubieńca przy ul. Czerniakowskiej 137 w Warszawie odbyła się uroczystość upamiętniająca 100-lecie utworzenia warszawskiej prowincji Zgromadzenia Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu.

Wydarzenie zostało zorganizowane przez Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Warszawie, Zgromadzenie Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu oraz Urząd Dzielnicy Mokotów m.st. Warszawy.

Uroczystość rozpoczęła s. Wiesława Hyzińska, przełożona prowincjalna Prowincji Najświętszego Imienia Jezus, która w swoim przemówieniu podkreśliła znaczenie duchowego dziedzictwa zgromadzenia oraz jego stuletniego zaangażowania w życie religijne i społeczne stolicy.

Centralnym punktem wydarzenia była uroczysta msza święta pod przewodnictwem Metropolity Warszawskiego Jego Ekscelencji Arcybiskupa Adriana Galbasa. W liturgii uczestniczyli liczni duchowni, siostry zakonne, przedstawiciele władz oraz zaproszeni goście.

Po Eucharystii odsłonięto pamiątkową tablicę oraz otwarto  ekspozycję „W służbie Bogu i ojczyźnie”, która prezentuje historię i działalność sióstr Nazaretanek – ich pracę wychowawczą i duszpasterską, odwagę w czasie okupacji niemieckiej oraz niezłomność wobec represji komunistycznych.

W uroczystości udział wzięli m.in.: arcybiskup Tomasz Peta z Kazachstanu, biskup Romuald Kamiński, biskup Damian Bryll, dr Mateusz Szpytma – zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, dr Tomasz Łabuszewski – dyrektor Oddziału IPN w Warszawie, Adam Siwek – dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN, Witold Prandota – pełnomocnik Marszałka Województwa Mazowieckiego, Rafał Miastowski – burmistrz Dzielnicy Mokotów.

– Niech to upamiętnienie będzie wezwaniem dla sióstr, aby sprawy Polski zawsze siostry zajmowały. Aby poprzez kształcenie kolejnych pokoleń budowały Polskę i naród, który będzie w stanie zdać egzamin nawet w czasie największej próby

– powiedział zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma. Podkreślił także rolę IPN jako instytucji, która w imieniu państwa polskiego dba o pamięć narodową.

Obecni byli również przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, Wojska Polskiego, Służby Ochrony Państwa, Policji, Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, duchowieństwa oraz licznych zgromadzeń zakonnych.

W wydarzeniu uczestniczyli także nauczyciele i uczniowie szkół prowadzonych przez siostry nazaretanki.

Tablica i ekspozycja zostały sfinansowane przez Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Warszawie.

Historia Zgromadzenia Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu

Siostry Nazaretanki rozpoczęły działalność na ziemiach polskich w 1881 r. Warszawska prowincja Najświętszego Imienia Jezus została utworzona w 1925 r. Od początku swojego istnienia zgromadzenie uczestniczyło w walce o przetrwanie polskości oraz o odzyskanie przez Polskę niepodległości.

W latach 1906–1915 siostry prowadziły tajne nauczanie w Wilnie, współpracując z Polską Organizacją Wojskową. W 1919 r. w Grodnie ukrywały broń, a podczas walk o granice Rzeczypospolitej pracowały jako ochotniczki w szpitalach wojennych w Krakowie i Lwowie.

W Szwajcarii prowadziły schronisko dla polskich sierot. W czasie II wojny światowej przyjmowały i żywiły uchodźców, ukrywały oficerów Wojska Polskiego i żydowskie dziewczęta, organizowały tajne nauczanie. W 1942 r. więzione były przez Niemców na Łukiszkach w Wilnie oraz w obozie pracy w Bojanowie koło Rawicza.

W czasie powstania warszawskiego opatrywały rannych i grzebały poległych. Deportowane do sowieckich łagrów, po uwolnieniu opiekowały się w latach 1942–1947 „tułaczymi dziećmi” na szlaku Bliski Wschód – Afryka – Wielka Brytania.

Szczególne miejsce w historii zgromadzenia zajmuje męczeńska śmierć 11 sióstr w Nowogródku. 1 sierpnia 1943 r. oddały one swoje życie, aby uratować około 120 osób aresztowanych przez Niemców. W 2000 r. zostały beatyfikowane przez papieża Jana Pawła II.

Po wojnie siostry były represjonowane przez władze komunistyczne, więzione w areszcie śledczym przy ul. Rakowieckiej w Warszawie oraz w bydgoskim Fordonie. Wierne swojej misji i charyzmatowi, broniły wiary, prawdy i tradycji w edukacji, stając w obronie rodziny.