Oddziałowe Biuro Badań Historycznych IPN w Warszawie i Izba Pamięci Strzelecka 8 zapraszają do udziału w ogólnopolskiej interdyscyplinarnej konferencji naukowej pt. „Życie codzienne w powojennej Polsce oczami dziecka (1945–1956)”, która odbędzie się w Warszawie 10 czerwca 2026 roku.
Druga wojna światowa odmieniła warunki życia wszystkich grup społecznych, w tym także najmłodszych. Wielu z nich wojna odebrała rodzinę i dzieciństwo. Po zakończeniu wojny naród polski stanął przed nowymi wyzwaniami – odbudowa kraju i adaptacja do nowych warunków w komunistycznym ustroju.
Celem konferencji będzie więc przyjrzenie się temu, jak wyglądała powojenna codzienność widziana oczami dziecka. Podejmiemy próbę znalezienia odpowiedzi na pytania: jak wyglądało życie codzienne dzieci, które doświadczyły okrucieństwa wojny? W jakich warunkach dorastały? Jak rodziły sobie z traumą wojenną?
Pokłosiem sesji będzie publikacja wydana w punktowanym wydawnictwie.
PROGRAM
9.30 Otwarcie konferencji
PANEL I 9.40–11.05
9.40–9.55 W oczekiwaniu na powrót rodziców… Losy powojenne dzieci polskich wysiedlonych zimą 1942/1943 r. z Zamojszczyzny do dystryktu warszawskiego – dr Beata Kozaczyńska (Uniwersytet w Siedlcach)
9.55–10.10 Powojenna problematyka socjalno-bytowa dzieci na Podkarpaciu w świetle sprawozdawczości Urzędu Wojewódzkiego w Rzeszowie – dr Paweł Glugla (Małopolskie Towarzystwo Naukowe)
10.10–10.25 Losy poznańskich dzieci – ofiar germanizacji i ich poszukiwanie po II wojnie światowej – dr Izabella Kopczyńska (IPN Oddział w Poznaniu)
10.25–10.40 Repatriacja dzieci polskich robotnic przymusowych – dr Karolina Trzeskowska-Kubasik (BBH Centrala IPN w Warszawie)
10.40–10.55 Pidjon jeladim. Przejmowanie żydowskich dzieci od wojennych opiekunów przez organizacje syjonistyczne i kongregacje wyznaniowe w pierwszych latach powojennych (przykład województwa śląskiego) – dr Aleksandra Namysło (IPN Oddział
w Katowicach/Muzeum Historii Polski)
10.55–11.05 Dyskusja
11.05–11.25 Przerwa na kawę
PANEL II 11.25–12.50
11.25–11.40 Choroby zakaźne wśród dzieci na Pomorzu Zachodnim w latach pięćdziesiątych XX w. – dr hab. Urszula Kozłowska, prof. US (Uniwersytet Szczeciński)
11.40–11.55 Cudze dzieci, polskie sąsiedztwo. Reakcje na obecność sierot wojennych z Grecji i Korei Północnej (1948–1959) – dr Sylwia Szyc (BBH Centrala IPN w Warszawie)
11.55–12.10 Żydowski Dom Dziecka w Helenówku. Opieka nad sierotami repatriowanymi z Uzbeckiej SRS w 1946 r. – dr Lilianna Światek (Uniwersytet Łódzki)
12.10–12.25 Najmłodsi podopieczni Polskiego Czerwonego Krzyża na Pomorzu Zachodnim po 1945 r. - mgr Dominika Gałysa (Szkoła Doktorska, Uniwersytet Szczeciński)
12.25–12.40 Mały Książę i Mały Powstaniec. Doświadczenie wojny w relacjach młodocianych powstańców warszawskich a kontekst powstania dzieła Antoine’a de Saint-Exupéry’ego – dr Monika Makowska (badaczka niezależna Kraków)
12.40–12.50 Dyskusja
12.50–13.35 Przerwa obiadowa
PANEL III 13.35–15.00
13.35–13.50 Powojenne losy dzieci ocalałych z ludobójstwa na Wołyniu i Małopolski Wschodniej. Trauma i walka o prawdę – mgr Katarzyna Osowska-Wołos (IPN Oddział w Krakowie)
13.50–14.05 Dzieci funkcjonariuszy UB/SB pod opieką Ligi Kobiet (1945–1970). Wybrane aspekty – dr Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk (Archiwum IPN w Warszawie)
14.05–14.20 Sytuacja dzieci i młodzieży w świetle raportów Zrzeszenia WiN – dr Mirosław Surdej (IPN Oddział w Rzeszowie)
14.20–14.35 Znajomość języka polskiego wśród dzieci i młodzieży po okupacji niemieckiej w województwie pomorskim (na byłych ziemiach Okręgu Rzeszy Gdańsk–Prusy Zachodnie) na tle sytuacji w Generalnym Gubernatorstwie – dr Remigiusz Ławniczak (IPN Delegatura w Bydgoszczy)
14.35–14.50 Propozycja taksonomii współczesnych literackich opowieści o II wojnie światowej dla młodszych dzieci – dr Dorota Sadowska (Uniwersytet Warszawski)
14.50–15.00 Dyskusja
15.00–15.20 Przerwa na kawę
PANEL IV 15.20–17.00
15.20–15.35 Podlotek i powojenny świat. O zapiskach Niny, córki Alfreda Jesionowskiego (1902–1945?), krytyka literackiego z czasów II Rzeczypospolitej – prof. dr hab. Olga Płaszczewska (Uniwersytet Jagielloński)
15.35–15.50 Kompania małoletnich i Korpus Kadetów im. gen. Karola Świerczewskiego KBW w piśmiennictwie PRL – dr Michał Studniarek (Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN w Warszawie)
15.50–16.05 „Wojna nie skończyła się w 1945...” Wybrane dokumenty i wspomnienia dzieci deportowanych do ZSRS w latach 1940–1941 – dr Ewa Kowalska (Biuro Poszukiwań i Identyfikacji Centrala IPN w Warszawie)
16.05–16.20 Życie po apokalipsie. Nowa rzeczywistość widziana oczami mojej mamy Krystyny Włodarz-Jakimek (1931–2022), późniejszej więźniarki politycznej okresu stalinowskiego – mgr Elżbieta Jakimek-Zapart (IPN Oddział w Krakowie)
16.20–16.35 Problemy dziecięcej codzienności ukryte w listach – na przykładzie korespondencji rodziny Witkowskich do krewnych w Stanach Zjednoczonych – dr Marta Milewska (IPN Oddział w Warszawie)
16.35–45 Dyskusja i zamknięcie konferencji