English version
Izba Pamięci Strzelecka 8 działająca w ramach Oddziału IPN w Warszawie oraz Towarzystwo Miłośników Polskiej Tradycji i Kultury zapraszają na obchody 82. rocznicy zajęcia warszawskiej Pragi przez Armię Czerwoną.
14 września 1944 r. po kilkudniowych walkach wojska sowieckie i jednostki ludowego Wojska Polskiego zajęły prawobrzeżną część Warszawy. Dla mieszkańców Pragi oznaczało to koniec niemieckiej okupacji, ale nie początek upragnionej wolności. Wkrótce rozpoczęły się represje wobec żołnierzy Armii Krajowej, członków polskiego podziemia i osób zaangażowanych w działalność niepodległościową.
NKWD, przy współpracy z UB, stworzyło na Pradze sieć miejsc przesłuchań, więzień i katowni. Jednym z najważniejszych było miejsce przy ul. Strzeleckiej 8 – dawna Kwatera Główna NKWD, a następnie siedziba Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego. W piwnicach kamienicy przetrzymywano i brutalnie przesłuchiwano osoby podejrzewane o działalność niepodległościową. Do dziś zachowały się tam napisy pozostawione przez więźniów.
Dlatego rocznica 14 września jest nie tylko przypomnieniem wydarzeń z 1944 r., ale także okazją do oddania hołdu ofiarom komunistycznych represji na warszawskiej Pradze.
W ramach tegorocznych obchodów przygotowaliśmy wydarzenia edukacyjne, spacer historyczny, uroczystości upamiętniające oraz koncert.
Dzień rozpoczęły zajęcia edukacyjne „Powstanie warszawskie na Pradze” z udziałem młodzieży. Była historia walk na prawym brzegu Wisły, losy mieszkańców Pragi oraz elementy wystawy „Z piekła do piekła”.
W południe wyruszył spacer historyczny „Śladami zbrodni komunistycznych”. Jego uczestnicy poznawali miejsca związane z powojennym terrorem na Pradze. Odwiedzili również zachowane piwnice przy ul. Strzeleckiej 8 – miejsce, w którym po wojnie więziono i przesłuchiwano Polaków.
Pamięć o ofiarach uczczono przed tablicą poświęconą więźniom WUBP w Warszawie przy ul. Strzeleckiej 8. Hołd oddał dyrektor Oddziału IPN w Warszawie dr Tomasz Łabuszewski wraz z kierownik Izby Pamięci Strzelecka 8 dr Martą Milewską.
Po południu na Strzeleckiej 8 wystąpił zespół Pseudonim. Następnie dr Marta Milewska oraz zastępca dyrektora Oddziału IPN w Warszawie Zbigniew Siedlewski złożyli kwiaty przed Pomnikiem Pomordowanych w Praskich Więzieniach przy ul. Namysłowskiej.
Obchody zakończyła msza św. w intencji osób zamordowanych i zadręczonych przez NKWD i UB w katowniach praskich w latach 1944–1954, odprawiona w kościele pw. Matki Bożej Loretańskiej.
Dziś Strzelecka 8 przypomina o tych, którzy po wojnie trafili tu do więzienia. Zachowane piwnice i napisy pozostawione przez więźniów pozwalają lepiej zrozumieć, czym był komunistyczny terror na warszawskiej Pradze.